Ramu Magar

नागा बाबाका कुरा

2009-03-15T00:46:00.001-07:00

काठमाडौं, फागुन ११– भक्तपुरकी रीना श्रेष्ठ, १२, शनिबार मध्याह्न पशुपति परिसर पुगेपछि भित्र जाने/नजाने दुविधामा परिन्। दुई बहिनीसहित मेला भर्न गएकी रीना पश्चिम ढोका दायाँबायाँ बसेका नागा बाबा देखेर पटकपटक जाँदै–आउँदै गर्दै थिइन्। ´आब्बुइ कस्तो अचम्म!,´ पश्चिम ढोका पुग्नेबित्तिकै उनको अनुहार सोहोरियो। लाजले गाला राता, कान ताता भए। रीनाको अनुहारमा एक्कासी आएको परिवर्तनले बहिनीहरूसमेत खुल्दुलीमा परे। ´के भयो दिदी?,´ उनीहरूले सोधे। रीनाले कारण बताउन सकिनन्। पहिलोचोटि त ढाँटिन् पनि। ´हैन केही भएको छैन,´ उनले भनिन्, ´जा न तँ आफैं। अनि थाहा पाउँछेस्।´ ´भित्र जोगीहरू त नांगै बसेका पो रहेछन्,´ जिब्रो टोक्दै उनी सुटुक्क बहिनीको कानमा फुस्फुसाइन्, ´कसरी दर्शन गर्न जाने? ढोकामै बसेका छन्, लाजलाग्दो छ।´ शिवरात्रिमा पहिलोचोटि नागाबाबा देख्नेलाई यस्तै लाज र अचम्म लाग्छ। तर हरेक वर्ष शिवरात्रिमा पशुपतिको मूल आकर्षण यी बाबा नै हुन्, जुन उनीहरूलाई पनि राम्ररी थाहा छ। ´हामी नआए तिमीहरूले के रमाइलो हुन्छ,´ गोरखपुरबाट आएका राजु बाबाले भने। उनी शिवरात्रिकै लागि भनेर २० दिनअघि पशुपति आएका हुन्। शरीरभर खरानी धसेका, जटा पालेका, गाँजाले लठ्ठिएर आँखा राता भएका थुप्रै नागाबाबा पशुपति परिसर, वनकाली, श्लेषमान्तक वनमा धुनी बालेर बसिसके। मन्दिरभित्र पनि बसाहाको दायाँबायाँ लहरै बसेका छन्। उनीहरूमध्ये कोही लिंगमा घण्टी झुन्ड्याएर बसेका हुन्छन्। कोही तीस किलोभन्दा ठूलो ढुंगा उचालेर रमिता देखाइरहेका हुन्छन्। कोही आशिष दिन बुढी औंलामा खरानी दलेर बसेका भेटिन्छन्।´बाबा आप कौनसा बाबा हे?,´ पशुपतिको पश्चिम ढोकाअघि बसेका एक बाबालाई सोधेँ। ´मे हरिद्वारसे आया बगडिया बाबा हुँ।´ उनी कहिल्यै लुगा लाउँदैनन्। धुनी बालेर सधैं आगोअघिल्तिर बस्छन्। जोगी बनेको २० वर्ष भइसक्यो। ´किन जोगी बन्नुभएको?´ ´यह सब भगवानके इच्छा,´ हिन्दी फिल्म कहो ना प्यार हेमा लक्की अलीले गाएको गीत कण्ठै रहेछ उनलाई र सोही लयमा भन्न थाले, ´खाली हात आएथे हम, खाली हाथ जाएंगे। बच्चे के लैजानु छ र जिन्दगीमा। जे छ यसैमा खुसी हुनु।´ उनले निधारमा विभूति लाएर आशीर्वाद दिए।कुराकानी गरिरहँदा सँगै अर्का नागा बाबा टुलुटुल हेर्दै मुस्काइरहेका थिए। ´बेटे इधर आओ,´ अप्रत्यक्ष पैसा माग्दै भने, ´कुछ दान दे दो बाबा के लिए।´ उनीहरू पूजा गर्ने सिलसिलामा नजिक आएका महिलालाई आसिक दिन झम्टन्थे, पशुपतिका बाँदरले दर्शनार्थीका केरा झम्टेजस्तै। कति महिला नहेरी जान्थे, कोही ढोगेर आशिक लिन्थे। ´निधारमा खरानी (विभूति) लगाउनाले के हुन्छ बाबा?´ भारतको कासीबाट आएका मंगल बाबाले भने, ´माने तो सब कुछ होगा, नमाने तो कुछ भी नही।´ ´बाबा फोटो खिचौं?´ ´नही। क्यु?´ प्रश्न झके उनले, ´कित्ना पैसा दोगे?´ ´पचास, सय, बढीमा दुई सय।´ ´नहीँ,´ उनले मुन्टो हल्लाए। अझै धेरै प्रश्न सोध्ने इच्छा थियो। तर, उनी बोल्न मानेनन्। त्यत्तिकैमा नजिकै बसेका अर्का नागाबाबाले निलो स्लिभलेस कुर्ता लगाएका दुई युवतीलाई देखेर सिट्ठी बजाए। सुइँ, सुइँ ...... ´बाबाको मन त रसिक रहेछ नि?,´ मैले भनें। ´हाम्रो मनचाहिँ ढुंगाको हो र?,´ हिमाञ्चल प्रदेशबाट आएका ती बाबाले हिन्दीमा भने, ´राम्रो केटी देख्दा त मन कटक्क खान्छ नि।´ ´बाबाहरूलाई केहीको लोभलालच हुँदैन रे। सबै थोक त्यागेर आएका हुन्छन रे नि त? मेरो प्रश्नले उनलाई उत्तर दिन गाह्रो परेछ कि क्या हो, पन्छिए। ´आप यहाँ से चलो।´ कतिपय नागा बाबा शिवरात्रिमा मात्रै नांगै बस्दारहेछन् भने कति बाह्रै महिना। चालिस वर्षदेखि नागा बस्दै आएका हिमाञ्चल प्रदेशका बाबा भन्छन्, ´शिवजी पनि नांगै छन्। उनी भित्र छन्। हामी बाहिर। हामी पनि स्वयं शिव हौं।´ हामी यति गफिँदै थियो, उता एक बाबा लगौँटी फुकालेर बाग्मतीमा नुहाउन तयार हुँदै थिए। शुक्रबार मन्दिरबाहिर नांगै बसेकोमा प्रहरीले पक्रेपछि उनले लगौँटी लगाएका रहेछन्। प्रहरीले मन्दिर परिसरभित्र मात्र नागा बाबा बस्न पाउने जनाएको छ। ´जय शम्भो,´ मैले नुहाउनका लागि तयार बाबानजिक गएर भनेँ। ´तथास्तु,´ उनले दायाँ हात उठाए। ´आप कौनसा बाबा हे?,´ उनले मुखमा चोर औंला लगाएर चुप रहन आदेश दिए। मुन्टो हल्लाए। उनले नबोल्ने ब्रत लिएका रहेछन्। ´आपका तस्बिर खिंच सक्ता हुँ मे?,´ क्यामेराको लेन्स सोझ्याउँदै मैले सोधेँ। हातकै इशारामा भने, ´कति पैसा दिन्छौ?´ दाहिने हात उठाएर पाँच रुपैयाँ दिने संकेत गरेँ। मुन्टो हल्लाए र ´पोज´ दिए। जयजय राम स्वामी नारायण आश्रममा बस्दारहेछन् उनी। मैले धेरै आग्रह गरेपछि उनले डायरीमा नाम र वर्ष लेखे, ´म मौन बाबा। कसैसँग बोल्दिन।´ ४२ वर्षका यी बाबा उत्तरप्रदेशबाट आएका रहेछन्, उनैले लेखेको डायरीबाट थाहा भयो। मैले पाँच रुपैयाँ झकेर दिएँ। मौन बाबाले ओठ लेप्प्राए। सायद यति थोरै पैसाले के आउँछ भनेर होला। पशुपतिनाथको उत्तर ढोकामुनिको पुल नजिकै खरानीले छोपिएका, लट्टा कपाल भएका नागा बाबाचाहिँ विदेशीलाई गमक्क पर्दै पोज दिइरहेका थिए। विदेशीले फोटा खिच्ने भनेपछि हुरूक्कै हुन्छन् उनीहरू। विदेशीले मनग्गे पैसा दिन्छन् भन्ने उनीहरू ठान्छन्। ´रिफ्लेक्टर´ मिलाई/मिलाई फोटो खिचिरहेका ती विदेशीले पनि मनग्गे पैसा दिए। सबैले गरेर जम्माजम्मी एक हजार। यी नागा बाबा सरकारसँग भने निकै रिसाएका छन् यस वर्ष। ´यह सरकार क्या है? हमें पकडता है,´ एक बाबा जंगिए। उनी रिसाउनुको कारण प्रहरीले चर्तिकला देखाउन रोक लगाउनु रहेछ। उनीहरूको कमाइ हुने बाटो भनेकै यही हो। नागा बाबाबीच गालीको दोहोरी पनि चल्छ। एकअर्कालाई तथानाम गाली गर्न खप्पिस हुन्छन्। दर्शनार्थी भने यो सुनेर निःशुल्क मनोरञ्जन लिन्छन्। ´आफूसँग प्रभुको बास दुनियाँलाई बाहिरकै आस आधी खोला उर्लेर आयो आउने थिइन मायाले बोलायो´ श्लेष्मान्तक वनमा भेटिएका अर्का बाबा गीत गाउँदै पर्यटकको ध्यान तान्दै थिए। उनी नजिकै डोरीले बाँधेर राखेको २० किलो जतिको ढुंगा छ। अघिल्लो दिन लिंगले त्यो ढुंगा उचालेका थिए उनले। आज पनि पैसा दिने कोही फेला पारे उचाल्ने उनले बताए। ´बाबाजी आपका नाम क्या हे?´ ´बेटे मेरा नाम तरबार गिरी बाबा है,´ नेपालीमा राम्रो दख्खल राख्ने उनले भने, ´मलाई यो देशमा सबैले यही नामले चिन्छन्।´ ´तपाईको घर कहाँ?´ सोधिनसक्दै उनी जंगिए। ´जोगीको घर नसोध्नु, राजाको अघि नहिँड्नु, मेरो कहीँ घर छैन। स्याङ्जामा बस्छु।´ पशुपति क्षेत्र परिसरमा दुई दर्जनभन्दा बढी नागा बाबा आएका छन्। अगाडि दर्शनार्थी आउनेबित्तिकै बुढी औंलाले विभुति लगाइदिन्थे निधारमा लामो धर्साे। ´आके बाबाको दान, दक्षिणा दे दो,´ सबै नागा यही भन्थे। ´बाबा, आप कौन बाबा हे?´ लिंगमा घण्ट झुन्ड्याएर बसेका बाबालाई सोधेँ।´मै घण्टा बाबा हुँ,´ हाँस्दै भने, ´कुछ दे बालक।´बाबाहरूको पनि महँगीले भाउ बढेको रहेछ यसपाला शिवरात्रिमा। पाँच रुपैयाँ झकेर दिए फालिदिन्थे। फोटो खिचेपिच्छे पैसा माग्थे। सँगैको साथीसँग पाँच रुपैयाँ मागेर मलाई दिए।´भिकारी के दिएको? पाँच रुपैयाँले केही आउँछ? थपेर तैँ लिएर जा १० रुपैयाँ।´ आखाँ रातो पार्दै भने।मैले पाँच रुपैयाँ थपेर १० रुपैयाँ दिए। ´एक पाउ चिनी आउने त पैसा दे।´ दस रुपैयाँ पाएपछि अलि खुसी भए उनी।नेपालका कमै नागा बाबा देख्न र भेट्न पाइन्छ। भारतको हिमाञ्चल, उत्तर प्रदेश, द्वारिकानाथ, हरिद्वार र बद्रिनाथबाट आएका बाबाहरू धेरै छन्। ´जोगीहरु ढोंगी र भोगी हुन्छन् रे नि?´चालिस वर्षदेखि नागा बस्दै आएका मंगल बाबालाई सोधेँ। ´हैन। बाबालाई केही लोभलालच हुँदैन। सबै त्यागेर हिँडेका कसरी ढोंगी हुन्छन्? भोगी पनि हुन्नन्। हामीलाई त्यतातिर ध्यानै जाँदैन´ मंगल बाबाले भने।अनि यत्रो मानिसको अघि नांगै बस्दा लाज लाग्दैन?मैले अन्तिम प्रश्न सोधेँ।´सब लोग नांगै जन्मेका हुन्छन्। मर्ने पनि नांगै हो। केको लाज?´ उनले भने, ´शरम आती है तो करम भी फुट जाएगी।´

रोल्पामा १५ जनाको उम्मेदवारी

2009-03-15T00:08:00.000-07:00

उपनिर्बाचनका लागी रोल्पा क्षेत्र नं २ मा १५ जनाले मनोनय पत्र दर्ता गराएका छन्। मुख्य निर्बाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार ११ जनाले पार्टीबाट र ४ जनाले स्वतन्त्रबाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। नेकपा माओबादीबाट सन्तोष बुढामगर, नेपाली कांग्रेसबाट गंगाराम डाँगी, नेकपा एमाले बाट हरिप्रसाद घर्तीले मनोनयन पत्र दर्ता गराएका छन्। यसैगरि नेपाल परिबार दलका रामहरी गिरी, राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीबाट नन्द बहादुर घर्तीमगर, राप्रपाबाट दलबिर पुन, राप्रपा नेपालबाट नरिसंह दमाई, नेपाल मजदुर किसान पार्टीबाट चित्र बहादुर डाँगी, राष्टिय जनशक्ति पार्टीबाट नोखीराम नेपाली, नेकपा मालेबाट दान बहादुर घर्ती र राजमोबाट टंक बहादुर पुनले मनोनयन पत्र दर्ता गरेका छन्। यसैगरि स्वतन्त्रबाट कुलबहादुर खत्री, कमलबहादुर पुन, मानबहादुर बाठामगर र सुरेन्द्र थापाले मनोनयन दर्ता गरेको मुख्य निर्बाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ । रोल्पा क्षेत्र नं २ मा ८१ हजार ८ सय ९९ मतदाता संख्या रहेको छ।

माग पुरा नभय देश थप्प पर्छौ ।

2009-03-15T00:00:00.000-07:00

राजकुमार लेखी, महामन्त्री, थारु कल्याणकारिणी सभा

अहिले खासगरी तराइलगायत् थारु बाहुल्य जिल्लामा आन्दोलन भइरहेका छन्। प्रदर्शन र बन्दले जनजीवन ठप्प छ। यो कहिले रोकिन्छ ?

जबसम्म अन्तरिम संविधानमा संशोधन गरेर थारुलगायत्का आदिबासी जनजातिलाई गरिएको जवर्जस्ती मधेशीकरण फिर्ता गरिन्न तबसम्म यो आन्दोलन रोकिन्न। अर्थात् सम्पूर्ण आदिबासी जनजातिलाई मधेशीको सूचीबाट हटाएर अधिकार निश्चित नगरिएसम्म आन्दोलन जारी रहन्छ।

जनतालाई असर पर्ने आमहडताल नै किन रोज्नुभयो ? सरकारको रिस किन जनतामाथि ? त्यसको विकल्प थिएन ?

कुरा दुई वर्षअघिको हो जतिखेर अन्तरिक संविधानको पहिलो संशोधनबाट आदिबासी थारुको ऐतिहासिक भूमि थरुहट तराइलाई मधेशी समुदायका नाममा राजिनामा पास गरियो। जसबाट मुस्लिम जनजाति दलित जसको आफ्नै स्वतन्त्र पहिचान अस्तित्व धर्म परम्परा रीतिरिवाज छ त्यसलाई समाप्त पार्ने काम भयो। यो त्रुटि सच्याउन त्यतिबेलैदेखि हामीले आन्दोलन गर् यौं उल्टै मधेशी दलसँग गरेर एक प्रदेश एक मधेशको लाइनमा सम्झौता गरेर त्रुटि दोहो‍‍र्‍याइयो।फेरि संविधानसभा निर्वाचन ऐन नियमावलीमार्फत् तराइका सबैलाई मधेशी बनाइयो। हुँदाहुँदा अध्यादेशमार्फत् थारु मुस्लिमलगायतले पाउने आरक्षण मधेशी कोटामार्फत् लिनुपर्ने व्यवस्था गरियो। तत्कालै हामीले प्रधानमन्त्री र उपेन्द्र यादवको पुत्ला जलायौं अध्यादेश जलायौं। तर पनि सुनिएन। त्यसैले कतैबाट सुनुवाइ नभएकाले आफ्नो अस्तित्व जोगाउन यो आन्दोलन गर्नुपरेको हो जुन हाम्रो रहर हुँदै होइन।

तपाईंहरुको आन्दोलन उग्र हुँदै गइरहेको देखिन्छ। सुरक्षामा खटिने प्रहरी पनि मारिए। कतै यो तपाईंहरुको नियन्त्रणबाहिर त गएको छैन ?

बिलकुल छैन । आन्दोलन अनुशासित छ शान्तिपूर्ण छ। नियन्त्रणमा छ। जहाँसम्म प्रहरी मारिएको कुरा छ त्यो यो आन्दोलनलाई बदनाम गराउन सरकार र मधेशी दलहरुद्वारा प्रयोग गरिएका भिजिलान्तेले मारेका हुन। उनीहरु अहिले पनि थप घटना गराउन लागिपरेका छन् तर हामी त्यसप्रति पूर्ण सचेत छौं।

तपाईंहरुलाई कोही एमालेले भड्काएको त कोही मधेशविरुद्ध थारु प्रयोग भए भन्छन् नि ?

पहिलो कुरा- यो आरोप हो। किनकि उपेन्द्र यादवलगायत्का मधेशी नेताहरु भारतद्वारा साचालित छन् त्यसैले उनीहरुले यो आरोप लगाएका हुन। अर्को कुरा-६ दशक लामो थारु कल्याणकारी सभामा अहिलेसम्म कांग्रेसका मान्छे मात्र अध्यक्ष बनेका छन् वर्तमान अध्यक्ष कुनै पार्टीसँग सम्बन्धित व्यक्ति होइनन् हाम्रो संस्था विशुद्ध अधिकारमुखी र थारुहरुको सर्वमान्य निकाय हो त्यसैले यसलाई एमालेले भड्काउने र उसले भन्दैमा मान्ने कुरै हुँदैन।

तपाईंहरुको माग पूरा हुन्छ त ?

हेरौं भोलि सोमबार को मन्त्रिपरिषद्को बैठकले हाम्रो माग पूरा गर्ने आश्वासन प्रधानमन्त्रीले दिएका छन्। पूरा नगरेर सुखै छैन किनकि यसको विकल्पै छैन।

पूरा भएन भने ?

हामी पूरै मुलुक ठप्प पार्छौं। अहिले त केही जिल्लामा सांकेतिकरुपमा मात्र आन्दोलन गरिएको हो। हामीलाई बाध्य पारियो भने राजधानीदेखि कुनै ठाउँ ठप्प पार्न बाँकी राख्ने छैनौं। त्यसपछि के हुन्छ भन्ने कुरा प्रधानमन्त्री र सरकारले के गर्छ भन्नेमा भर पर्छ।तपाईंहरुको आन्दोलन थारुका मागमा केन्द्रित छ।

थारु बाहुल्यबाहेक अन्य स्थानमा आन्दोलन सफल हुन्छ भन्ने दाबीका आधार के हुन ?

आज हामीलाई अधिकार नदिनेले भोलि मुस्लिमलाई पनि दिँदैन, दलितलाई पनि दिँदैन, आदिबासीलाई पनि दिँदैन, कुनै जनजातिलाई दिँदैन। त्यसैले यो कुरा बुझेर हामी एकजुट भइसक्यौं। आज आइतबार बिहान मात्र ६० संस्था मिलेर आन्दोलन संयोजन समितिसमेत बनाएका छौं। हामी सबै सबै ठाउँमा छौं। त्यसैले आन्दोलन सफल नहुने कुरै छैन।

जति पछि भयो तपाईंहरु र मधेशी दलबीच दूरी बढ्दै गरेको देखिन्छ। कतै यो दूरी भिडन्तमा परिणत हुने स्थिति निम्तिन लागेको त हैन ?

केही मधेशी नेता आफूलाई तराइका ठेकेदार ठान्छन्। उनीहरु थारुलगायतका आदिबासीलाई दोस्रो दर्जाका मान्छे ठान्छन् र कमैया सम्झन्छन्। जुन अब सम्भव छैन। तर उनीहरुको व्यवहार जस्तो भए पनि हामी संयमित छौं र हुन्छौं पनि।थारुले सुरु गरेको आन्दोलन अहिले सबै आदिबासी जनजातिसँग मिलेर संयुक्त गरिने निर्णय भएको छ।

कतै यो आन्दोलन कमजोर भएको संकेत त होइन ?

आन्दोलन कमजोर भएको पक्कै होइन। डराएर कसैले बोल्न सकेका थिएनन्। जब हामीले जोडदाररुपमा आवाज उठायौं अरु पनि हौसिएर आएका हुन। सबैका लागि बोलेकाले हामीप्रति उनीहरुको विश्वास बढेको हो।तपाईंहरुले सुझाव संकलन गर्न गाउँगाउँ पुगेका सभासद्लाई संकलन गर्नै दिनुभएन। यही माग पूरा गर्ने सुझाव दिन पनि सकिन्थ्यो। किन लेखेट्नुभयो ?सभासद्का दुई काम छन्- एक सरकार बनाउने र गिराउने। दुई- संविधान बनाउने। उनीहरुको अहिलेको काम उहीँ बसेर हामीजस्ता पीडित र अन्यायमा परेकाहरुको माग पूरा गराउन दबाव दिनु हो। जनताको पैसा भत्तावापत खाएर गाउँगाउँ उग्राउने समय यो होइन। जब हाम्रा माग पूरा हुन्छन् अनि आए भने हामी उनीहरुलाई कसरी राम्रो संविधान बनाउन सकिन्छ भन्नेबारे सहयोग गर्नेछौं।

एक्सेलमा जोखिम बढी

2009-03-14T23:38:00.000-07:00

काठमाडौं, फागुन १४ माइक्रोसफ्टको एक्सेलमा भाइरसले आक्रमण गर्न थालेको छ। ह्याकरले सुरुमा एक्सेलमार्फत् कोड थाहा पाएर महत्वपूर्ण सूचना नष्ट गर्न सक्ने संभावना रहेकोमा माइक्रोसफ्ट कम्पनीले आफ्ना ग्राहकलाई सचेत गराएको छ। माइक्रोसफ्टले एक्सेलमा ´सुरक्षाको प्वाल´ देखिएकोसमेत जनाएको छ।एक्सेल प्रोग्राम चलाउँदा प्रयोगकर्ताले थाहै नपाइ टोर्जान हर्स चलाउन पुग्ने संभावना छ। यसले गर्दा व्यक्तिगत र संस्थागत महत्वपूर्ण सूचनासमेत चोरी एवं नष्ट हुनसक्ने संभावना छ। माइक्रोसफ्टले यस्तो खतराको अवस्था समाधान गर्न प्रयास गरिरहॆको जनाएको छ। प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा एक्सेल प्रोग्राममा आक्रमण हुन थालेका सफ्टवेयरमा माइक्रोसफ्ट अफिस-२०००, माइक्रोसफ्ट अफिस-२००२, माइक्रोसफ्ट अफिस-२००३, माइक्रोसफ्ट अफिस-२००७ र म्याकिन्टोस कम्प्युटरका लागि माइक्रोसफ्ट अफिस-२००४ एवं माइक्रोसफ्ट अफिस-२००८ छन्। भाइरस जोखिमका कारण शंकास्पद ठेगानाबाट प्राप्त कुनै पनि डकुमेन्ट सेभ नगर्न माइक्रोसफ्टले आग्रह गरेको छ। यस्तो फाइल सेभ गरेको खण्डमा खोल्दा फाइल नै नष्ट हुन सक्छन्। शंकास्पद ठेगानाबाट प्राप्त फाइल डाउनलोड र सेभ गर्नुपर्दा माइक्रोसफ्ट आइसोलेटेड कन्भर्सन इन्भायोरोमेन्ट प्रयोग गर्नसमेत माइक्रोसफ्टले सुझाव दिएको छ।